Αρχαιολογία και πόλεμος στην Ελλάδα του 20ού αιώνα. Προσεγγίσεις ενός σύνθετου φαινομένου
Σύνοψη
Ο τόμος προσεγγίζει τις σχέσεις αρχαιολογίας και πολέμου στην Ελλάδα του 20ού αιώνα μέσα από δεκαπέντε αυτόνομες μελέτες που καλύπτουν ολόκληρο τον αιώνα, από τους Βαλκανικούς Πολέμους και τη Μικρασιατική Εκστρατεία έως τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, την Κατοχή και τον Εμφύλιο, και σε έναν γεωγραφικό ορίζοντα που εκτείνεται από την Ήπειρο και τη Μακεδονία έως τη Θράκη, την Κρήτη, τη Μικρά Ασία και τη Μέση Ανατολή. Η κοινή αφετηρία των συμβολών είναι μια μετατόπιση της ερευνητικής οπτικής: ο πόλεμος δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως απλό υπόβαθρο ή ως απειλή για τις αρχαιότητες, αλλά ως υλικό γεγονός με δικά του κατάλοιπα και δική του μαρτυρία.
Αρχαιολογικές συλλογές, νομισματικές δωρεές και κειμήλια προσφύγων, βιογραφίες αρχαιολόγων και ιστορίες υπηρεσιών και μουσείων, τοπικές κοινωνίες και προσφυγικές μνήμες συμπλέκονται με ιστορικές μάχες, στρατούς κατοχής, χαρακώματα, νεκροταφεία, σπήλαια και τοπόσημα, αναδεικνύοντας τις πολλαπλές —επιστημονικές, θεσμικές, ιδεολογικές και πολιτικές— σχέσεις αρχαιολογίας και πολέμου. Εξίσου πολυδιάστατη είναι και η μεθοδολογική προσέγγιση, καθώς συνδυάζει την αρχειακή έρευνα, τα φωτογραφικά αρχεία και την προφορική ιστορία με σύγχρονα εργαλεία, από τις αεροφωτογραφίες, τη φωτογραμμετρία και τα γεωγραφικά συστήματα πληροφοριών έως την κοινοτική αρχαιολογία και την αρχαιολογία των συγκρούσεων.
Ο τόμος προέκυψε από την ημερίδα της Ένωσης Αρχαιολόγων Ελλάδας «Ηώς» «Μικρά Ασία: Αρχαιολογικές έρευνες, ευρήματα και κειμήλια πριν και μετά το 1922» (Μουσείο Ακρόπολης, Μάρτιος 2022) και από συνεδρίες των «Αρχαιολογικών Διαλόγων» (Μυτιλήνη 2016, Ιωάννινα 2017).
Κεφάλαια
-
Εισαγωγή. Αρχαιολογία και πόλεμος στην Ελλάδα του 20ού αιώνα: προσεγγίσεις ενός σύνθετου φαινομένουΣελ. 17-32
-
Η αρχαιολογία των «βορείων τόπων» του Δημητρίου Ευαγγελίδη (1913–1914)Σελ. 33-57
-
Αρχαιολογικές έρευνες στη Μικρά Ασία κατά τα έτη 1921–1922: ανθολόγηση τεκμηρίων του Φωτογραφικού Αρχείου του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου στην ΑθήναΣελ. 59-80
-
Ακολουθώντας τα βήματα των Ελλήνων αρχαιολόγων στα ίχνη των Μικρασιατικών αρχαιοτήτων: επιφανειακές έρευνες και περισυλλογές του Τμήματος Αρχαιοτήτων Σμύρνης κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής εκστρατείας (1919–1922)Σελ. 81-103
-
Νικόλαος Λάσκαρης: ο άγνωστος επιμελητής του Τμήματος Αρχαιοτήτων Σμύρνης και το μόνον τῆς ζωῆς του ταξείδιονΣελ. 105-127
-
Αρχαιολογίες της Μικράς Ασίας, η περίπτωση της Περγάμου. Οι έρευνες, οι αναγνώσεις και χρήσεις των μνημείων στις αρχές του 20ού αιώναΣελ. 129-143
-
Νομισματικές δωρεές, συλλογές και συναφή σύνολα που εισήλθαν στην ελληνική επικράτεια την περίοδο 1912–1924Σελ. 145-160
-
Κειμήλια Προσφύγων: πολύτιμα αντικείμενα στο Βυζαντινό και Χριστιανικό ΜουσείοΣελ. 161-173
-
«Γράφοντας Ιστορία»: ο N.G.L. Hammond μεταξύ Επιστήμης, Βρετανικού Υπουργείου Πολέμου και ΙδεολογίαςΣελ. 175-195
-
Τομή στα χαρακώματα: η αρχαιολογική ιστορία της Αιγαιακής Θράκης κατά το πρώτο μισό του 20ού αιώναΣελ. 197-212
-
Ένα νέο μέτωπο στην αρχαιολογία του πολέμου; Συμμαχικές αεροφωτογραφίες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου από τη Δυτική ΜακεδονίαΣελ. 213-228
-
Τα γερμανικά κατοχικά νεκροταφεία της Μάχης της ΚρήτηςΣελ. 229-251
-
Κλοπές και καταστροφές αρχαιοτήτων στην Ελευσίνα κατά τη διάρκεια της Κατοχής (1941–1944)Σελ. 253-273
-
Community Archaeology and Memories of World War II at Paliambela-KolindrouΣελ. 275-287
-
Archaeology and the Study of Civil War: The Case of SpainΣελ. 289-299
-
Η αρχαιολογία του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου: η περίπτωση των σπηλαίων της Δυτικής ΜακεδονίαςΣελ. 301-317
-
Επίμετρο. Η προστασία της Πολιτιστικής Κληρονομιάς από Διεθνείς Οργανισμούς και Συμβάσεις μετά τον Β΄ Παγκόσμιο ΠόλεμοΣελ. 319-323
Λήψεις
Δημοσιεύθηκε
Σειρές
##catalog.manage.series.onlineIssn##
##catalog.manage.series.printIssn##
Άδεια
Αυτή η εργασία είναι αδειοδοτημένη υπό το CC Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 4.0.